Prawo konsumenckie, czyli rewolucja w eliminowaniu klauzul abuzywnych

PiotrSwiatek 

Większe uprawnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów dotyczące eliminowania z umów klauzul niedozwolonych oraz instytucja tajemniczego klienta to jedne z najważniejszych zmian w prawie konsumenckim. W zamyśle ustawodawcy nowe przepisy mają lepiej chronić interesy konsumentów, a przedsiębiorcom ułatwić interpretację postanowień.

Prawo konsumenckie, czyli rewolucja w eliminowaniu klauzul abuzywnych

Nowelizacja Ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została opublikowana w Dzienniku Ustaw w październiku i przewiduje 6-miesięczne vacatio legis, więc nowe przepisy zaczną obowiązywać w kwietniu przyszłego roku. Do tego momentu przedsiębiorcy mają czas na zapoznanie się z nowymi zasadami.

Nowy model kontroli postanowień umownych

Według nowych przepisów Prezes UOKiK w drodze decyzji administracyjnej będzie rozstrzygał o niedozwolonym charakterze zapisu w umowie i zakazywał jego dalszego wykorzystywania. Obecnie procedura jest dość skomplikowana i długotrwała. System opiera się na rozstrzygnięciach Sądu Okręgowego w Warszawie – Wydział XVII Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który orzeka o uznaniu zapisu za abuzywny. W oparciu o prawomocne orzeczenie sądu, Prezes UOKiK dokonuje wpisu postanowienia umowy do stosownego rejestru. Dopiero wtedy Prezes UOKiK może wszcząć przeciwko przedsiębiorcy postępowanie w sprawie praktyki naruszającej zbiorowy interes konsumentów i nałożyć na niego karę.

Sprawdź oferte mieszkań na sprzedaż w Krakowe 

Jak czytamy w uzasadnieniu ustawy, ten model nie zapewnia skutecznej eliminacji niedozwolonych postanowień umownych z życia gospodarczego i dostatecznie nie chroni konsumentów. Powód to m.in. wnoszenie powództw o stwierdzenie abuzywności klauzul na masową skalę przez podmioty działające głównie w celach zarobkowych. Doprowadziło to do sytuacji, w której w latach 2012-2014 do SOKiK wpłynęło ok. 85 tys. pozwów. Stąd konieczność przebudowy systemu: przejście z procedury sądowo-administracyjnej na system orzekania realizowany w trybie administracyjnym z kontrolą sądową. Udział sądu w postępowaniach nie został wyeliminowany: organem orzekającym będzie Prezes UOKiK, ale kontrola jego decyzji pozostaje w gestii sądu.

Poza tym, Prezes UOKiK będzie mógł określić sposób usunięcia skutków stosowania postanowienia niedozwolonego, np. nakazać przedsiębiorcy poinformowanie konsumentów będących stronami umów o uznaniu klauzuli za niedozwoloną. Postępowanie Prezesa UOKiK będzie wszczynane z urzędu lub z inicjatywy konsumentów i organizacji konsumenckich.

Przeczytaj również: Ścieżki w ogrodzie - rodzaje i zastosowanie

Kary finansowe mają działać prewencyjnie

Większą skuteczność eliminowania klauzul abuzywnych ma zapewnić uprawnienie dla UOKiK dotyczące nakładania kar za stosowanie zapisów niedozwolonych. Ich wysokość nie może przekroczyć 10% obrotu firmy. Przedsiębiorca będzie mógł uniknąć kary, jeśli sam zobowiąże się do zmiany praktyk. Będzie mógł także odwołać się do SOKiK od decyzji urzędu. Kary te mają pełnić przede wszystkim funkcję prewencyjną i odstraszać przedsiębiorców od stosowania niedozwolonych zapisów.

Zmiany w prawie odnoszą się również do rejestru klauzul niedozwolonych: m.in. ma być udoskonalony dzięki sprawnemu systemowi wyszukiwania. Będzie on obowiązywał jeszcze przez 10 lat od wejścia w życie nowego prawa. Przez ten czas ma ukształtować się orzecznictwo na podstawie decyzji administracyjnych Prezesa UOKiK i zakończyć postępowanie przed sądem wszczęte na dotychczasowych zasadach.

Poza tym nowelizacja prawa konsumenckiego będzie korzystna także dla firm: ma zwiększyć pewność prawną wśród przedsiębiorców. Wątpliwości dotyczące skutków orzeczenia sądu, które pojawiają się obecnie, zostaną tym sposobem wyeliminowane. Do tej pory nie zawsze było jednoznacznie, np. czy orzeczenie odnosiło się do konkretnej umowy, czy do wszystkich umów zawierających postanowienia niedozwolone.

Tajemniczy klient zbierze dowody

 

Instytucja tajemniczego klienta to nowość w działaniach UOKiK. Zgodnie z założeniami, ma pozwolić na uzyskanie dowodów w postepowaniu dotyczącym naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, ale dopiero wtedy, gdy zgodzi się na to sąd. Instrument ten pozwoli m.in. na ocenę, jakie informacje konsument otrzymuje przed zawarciem umowy. Tajemniczy klient nie będzie stosował prowokacji, a wyłącznie sprawdzi sposób oferowania produktu lub procedurę zawierania umowy.

Materiał przygotowany przez eksperta portalu GetHome.pl

 
PiotrSwiatek
Autor

PiotrSwiatek

Publikacje tego autora